پوکی استخوان یا استئوپوروز : پیشگیری و معالجه

با عرض سلام و خسته نباشید . آقای دکتر ع. ح. سردار ازتون یه سوال داشتم که اگه لطف کنید ومنو راهنمایی کنید خیلی ممنون می شم مادرم 62 سال سن دارد و وزنش 80کیلو است ومبتلا به پوکی استخوان است .اخیرا دچار درد در ناحیه کف پایش (پاشنه یک پایش) شده می خواستم در مورد علت این درد و راه های درمانش بدونم …
جواب : پوکی استخوان یا استئوپوروز حالتی است که در آن استخوان شکننده شده و احتمال شکستگی افزایش می یابد .حدود نيمي ‌از زنان سالمند‌تر از 45 سال و 90 درصد زنان سالمندتر از 75 سال به بيماري پوكي استخوان مبتلا مي‌شوند . مردان سالمند نيز به پوكي استخوان مبتلا مي‌شوند كه البته ميزان ابتلاي آنان كمتر از زنان است. در ارتباط با پیشگیری و بهبود در این بیماری موارد ذیل را باید در مد نظر داشت .

ویتامین دی و کلسیم
درمان های متفاوتی هم اکنون برای پوکی استخوان وجود دارد که هر کدام با توجه به شرایط بیمار برای وی تجویز میشود . از جمله ترکیبات حاوی کلسیم و ویتامین D . ويتامين D براي سلامت استخوان ها لازم است . کمبود ويتامين D در افراد سالخورده شايع است و مي تواند باعث از دست دادن استخوان شود . افرادي که زياد در خانه هستند و کمتر بيرون مي روند تا با نور خورشيد مواجه شوند ممکن است دچار کمبود ويتامين D گردند . منبع اصلي ويتامين D ماهي هاي چرب است . لبنيات حاوي مقادير کمي ويتامين D هستند . مقدار مورد نياز روزانه ویتامین D  توصيه شده 400 واحد بين المللي IU است ، اما براي افراد سالخورده اين مقدار 800 واحد IU است . شما میتوانید اوقاتي را بيرون از خانه بگذرانيد تا آفتاب بتواند پوست شما را براي ساختن ويتامين D  تحريک کند . مصرف کلسيم کافي به رسيدن به يک حداکثر توده استخواني خوب کمک کرده و همچنين باعث کاهش از دست دادن استخوان در سن هاي بالاتر مي شود . گرچه بسياري از غذاها حاوي کلسيم هستند ، اما تمام آنها بعد از خورده شدن ، کلسيم زيادي را در بدن آزاد نمي کنند .

تغذیه
سعی کنید به میزان لازم از مواد حاوی کلسیم در روز استفاده کنید، تا دچار کمبود میزان کلسیم نشوید .  کلسم يکي از اجزاي سازنده استخوان است و غذاي روزانه شما بايد حداقل حاوي 1200 تا 1500 ميلي گرم کلسيم باشد .  مقدار روزانه کلسيمي که مصرف آن توصيه مي شود در زنان بالاي 40 سال برابر 1500 ميلي گرم در روز ، زنان و مردان بالاي 60 سال برابر 1200 ميلي گرم در روز است . تغذیه مناسب ، از روشهای موثر برای پیش گیری پوکی استخوان است . غذای انسان باید محتوی پروتئین ، املاح کافی و ویتامین های لازم باشد ، تا روند پوکی استخوان کندتر شود . فرآورده های لبنی مانند شیر، ماست، کشک، قره قوروت، پنیر از منابع مهم و بسیار خوب کلسیم اند . سایر منابع حاوی کلسیم عبارتند از: سبزیجات برگ سبز ، کلم پیچ، شلغم، هویج ، پرتقال ، انگور ، توت فرنگی ، خرمالو ، زیتون ، جعفری ، اسفناج ، کرفس ، کشمش ، بادام ، پسته ، گردو ، حبوبات و غذاهای دریایی مانند ماهی به ویژه ماهی تن ، کیلکا و ساردین . مصرف روزانه نیم لیتر شیر 50 درصد نیاز افراد بالغ به پروتئین و 100 درصد نیاز افراد به کلسیم را برآورده می کند.

پرهیز
از عواملي چون کشيدن سيگار و نوشيدن زياد قهوه و زندگي بي تحرک که احتمال بروز پوکي استخوان را زياد مي کند پرهيز کنيد . افراد چاق بهتر است از غذاهاي کم کالري و پر کلسيم استفاده کنند . از کاهش شديد وزن بايد خودداري شود چون اين کار باعث کاهش حداکثر توده استخواني خواهد شد. باید از مصرف نوشيدني‏هاي حاوي الكل خودداری کرد .

وزن
لاغر شدن شديد داراي اثرات مضري روي استخوان هاست. بيماران دچار بي اشتهايي عصبي ، اغلب حتي هنگامي که جوان هستند دچار پوکي استخوان شديد مي شوند . کاهش وزن ، یکی از علل اصلي از دست دادن استخوان است . بي اشتهايي عصبي اغلب هنگام نوجواني و بلوغ ايجاد مي شود ، يعني هنگامي که اسکلت بدن در حال رشد است. از دست دادن استخوان در اين مرحله منجر به کاهش حداکثر توده استخواني شده و خطر بروز پوکي استخوان را بشدت افزايش مي دهد . برعکس افرادي که داراي وزن بيش از حد هستند ، توده استخواني زيادي دارند ، اما اين بدان معني نيست که چاق شدن افراد را تشويق کنيم ، زيرا چاقي روي سلامت افراد اثرات زيانباري مي گذارد . بهترين کار اين است که با توجه به قد ، به يک وزن مناسب دست پيدا کنيم . بيماراني که از پوکي استخوان رنج مي برند و افرادي که وزن کمتر از معمول دارند، بايد در صورت امکان افزايش وزن دهند و به وزن طبيعي برسند . گياهخواراني که از مصرف لبنيات خودداري مي کنند ، بايد از قرصها و مکملهاي کلسيمي استفاده کنند.

ورزش
تمرينات ورزشي به غير از اين که براي سلامت مفيد است ، به استحکام استخوان کمک ميکند . در حد اعتدال ورزش هايي چون پياده روي ، دوچرخه سواري ، شنا و نرمش را براي خود ترتيب دهيد . هر روز ورزش هايي را به منظور تقويت عضلات شکم و پشت انجام دهيد . از زندگي بي تحرک دوري کنيد . در روز يک تا دو ساعت راه برويد . توجه داشته باشید که ورزش های تحمل وزن مثل پیاده روی نقش مهمی در رسوب کلسیم در استخوان ها دارند . ورزش هایی که فشار و تحمل استخوانی ندارند ، کمتر از ورزش های تحمل وزن در این مسئله اثر مثبت دارند.

راه رفتن
از کفش هاي نرم ، مسطح و با تخت لاستيکي استفاده کنيد ( مانند کفش هاي ورزشي) . براي پيشگيري از زمين خوردن ، تا حد امکان در مسيرهاي ناهموار و غير مسطح راه نرويد . درحمام از پادري هاي لاستيکي که مانع سرخوردن مي شود استفاده کنيد . دستگيره هايي در اطراف وان نصب کنيد تا بتوانيد محکم آنها را گرفته ، تعادل خود را حفظ کنيد . از پادري هاي نامطمئن استفاده نکنيد .  کفش راحتي پشت بسته بپوشيد.

کنترل درد
درد در پوکي استخوان خيلي متغير است . بعضي افراد داراي درد مزمن شديدي هستند ، در حالي که بعضي ديگر فقط يک درد جزيي دارند . در بيماران دچار شکستگي ستون فقرات ، عضلات اطراف ستون فقرات اغلب به علت درد دچار اسپاسم و گرفتگي مي شوند . تسکين اين گرفتگي عضلات با استفاده از فيزيوتراپي ملايم مي تواند به کاهش درد کمک زيادي کند . از هيدروتراپي (تمرين آرام در آب گرم) نيز مي توان براي تسکين اسپاسم و گرفتگي عضلات استفاده کرد.

نکات دیگر
از خم کردن بدنتان به سوي جلو خودداري کنيد . اين حرکت ، فوق العاده خطرناک است زيرا مي تواند باعث شکستگي در مهره هاي پائينتر از ناحيه پشت شود . جایگزینی هورمون های زنانه ، در خانم های یائسه زیر نظر پزشک می تواند مانع پوکی استخوان زودرس شود . خانمهاي يائسه‏اي كه داراي عوامل مستعد كننده‏ي پوكي استخوان هستند و افراد مبتلا به بيماريهاي تيروئيد بايد با پزشك خود در اين باره مشورت كنند .

منابع اخذ شده و اطلاعات بیشتر : ۱۲ ۳۴ –  ۵۶ – 

Posted on فوریه 3, 2010, in کل مطالب, پزشکی به زبان ساده. Bookmark the permalink. 19 دیدگاه.

  1. پوكي استخوان

    پوكي استخوان چيست؟

    پوكي استخوان عبارتست از يك بيماري منتشر استخوانها كه به صورت كاهش توده استخواني و به عبارت ديگر لاغر و ضعيف شدن استخوانها كه باعث افزايش شكنندگي آنها و در نتيجه افزايش خطر شكستگي مي گردد، مشخص مي شود.

    از بدو تولد تا حدود 30 سالگي به طور تدريجي بر ضخامت و توده استخواني افزوده مي شود. بعد از آن تا مدتي، اين افزايش متوقف مي شود و توده استخواني ثابت باقي
    مي ماند. سپس روند كاهش توده استخواني آغاز مي گردد و به تدريج پيش مي رود. رفته رفته استخوانها تحليل مي روند و نازك مي شوند، در سنين پيري توده استخواني بقدري كم مي شود كه استخوانها مستعد شكستگي در اثر ضربه هاي خفيف نيز
    مي گردد، و دردهاي استخواني به صورت پراكنده شروع مي شوند.

    روند تحليل و يا كاهش توده استخواني هم در مردان و هم در زنان ديده مي شود اما در زنان بعد از شروع سن يائسگي، سرعت بيشتري مي گيردو بنابراين زنان در سنين پيري بسيار زودتر از مردان مبتلا به پوكي استخوان مي شوند. علت اين امر نيز فقدان ترشح هورمون زنانه يا استروژن است زيرا استروژن يك اثر مثبت و تقويتي روي ساخت و افزايش توده استخواني دارد.

    اهميت پوكي استخوان

    پوكي استخوان يك تهديد بزرگ بهداشتي در سالهاي اخير محسوب شده و مرگ و مير ساليانه ناشي از آن بيشتر از سرطانهاست. با افزايش سن ميزان بروز شكستگي ناشي از آن رو به افزايش مي گذارد بصورتي كه نيمي از زنان مسن تر از 45 سال و 90% زنان مسن تر از 75 سال به بيماري پوكي استخوان مبتلا مي شوند.

    از هر 3 نفر زن كه به سن 65 سالگي مي رسند، يك نفر دچار شكستگي مهره مي شود و از هر 5 نفر زن كه به سن 70 سالگي مي رسد يك نفر دچار شكستگي ران مي شود. از سوي ديگر پوكي استخوان علائم باليني نداشته و در صورت عدم پيشگيري و عدم درمان پيشرفت مي نمايد و اولين بار خود را با عوارض جانبي، كه همان شكستگي استخوان و حتي گاهي مرگ است نشان مي دهد. در حاليكه اين بيماري ناتوان كننده امروزه در مراحل اوليه قابل تشخيص، پيشگيري و درمان است.

    عوامل مهم در بروز پوكي استخوان :

    1- افزايش سن

    2- جنس مؤنث : زنان بيشتر از مردان مبتلا به پوكي استخوان مي شوند.

    3- رژيم غذايي كم كلسيم

    4- مقدار كم ويتامين D در رژيم غذايي روزانه

    5- خوردن بعضي داروها مثل كورتونها، داروهاي ضد تشنّج

    6- ابتلا به بعضي بيماريها مثل پركاري تيروئيد و يا غذه پاراتيروئيد

    7- رژيم پر پروتئين

    8- رژيم پر نمك

    9- مصرف الكل و سيگار

    10- مصرف زياد قهوه (بيش از 5 فنجان در روز)

    11- روش زندگي بدون تحرك و ورزش

    تشخيص پوكي استخوان

    تشخيص اين بيماري توسط پزشك و از طريق انجام آزمايش سنجش تراكم استخوان صورت مي گيرد. اين سنجش به پزشك كمك مي كند تا شدت پوكي استخوان و در نتيجه شدت بيماري را ارزيابي نمايد.

    روشهاي پيشگيري از ابتلا به پوكي استخوان

    با توجه به اينكه روند كاهش توده استخواني كمي بعد از 30 سالگي شروع مي شود و جلوي آنرا نمي توان گرفت مسئله پيشگيري از پوكي استخوان در هر سني مطرح
    مي باشد.

    در زمان كودكي و جواني با افزايش توده استخواني مي توان ميزان ذخيره استخوان را افزايش داد. در سنين بالاتر با جلوگيري از كاهش بيشتر توده استخواني مي توان سن رسيدن به پوكي استخوان را به تأخير انداخت.

    براي پيشگيري از پوكي استخوان بايد به موارد زير توجه داشت :

    1- دريافت كلسيم به ميزان كافي (حداقل 1000 ميلي گرم روزانه)

    البته در دوران بارداري، شيردهي، افراد مسن و نيز زنان يائسه ميزان نياز به كلسيم افزايش يافته و حدود 1500 و 1200 ميلي گرم در روز مي باشد. با استفاده از مواد غذايي سرشار از كلسيم از قبيل لبنيات (بخصوص شير، كشك، ماست، قره قروت و پنير) سبزيجات و ميوه جات (مانند جعفري – پونه – شلغم – نعنا – شويد – ريحان) ماهي، حبوبات از جمله لوبيا و نيز آجيل شامل بادام، فندق، پسته مي توان نياز روزانه به كلسيم را تأمين نمود (مقدار كلسيم در مواد غذايي مختلف در جدول انتهاي كتابچه نوشته شده است)

    2- دريافت كلسيم بيش از نياز توصيه شده در صورت دريافت رژيم پرفيبر

    3- احتراز از بارداريهاي مكرر و با فاصله كم

    4- اجتناب از چاقي يا لاغري مفرط (وزن بايد در شرايط متعادل كنترل شود)

    5- دريافت كافي ويتامين D (حدود 600 واحد بين المللي در روز) براي اين منظور
    مي توان روزانه 30-15 دقيقه در معرض تابش مستقيم نور خورشيد (بيرون از اتاق) قرار گرفت.

    6- مصرف روغنهاي مايع مثل روغن آفتابگردان – ذرت – زيتون

    7- انجام فعاليتهاي بدني و ورزش در پيشگيري از پوكي استخوان بسيار موثر مي باشد. فشار كاري به اندازه و مناسب روي استخوانها باعث تحريك استخوان سازي و افزايش توده استخواني مي گردد.

    ورزشهايي مثل پياده روي – دويدن – دوچرخه سواري و بدنسازي در صورتي كه به صورت مستمر و به مدت 45-30 دقيقه حداقل 3 بار در هفته انجام شوند مي توانند فعاليتهاي مناسبي باشند. البته در صورت وجود مشكلات و بيماريهاي قلبي – عروقي ورزشها بايد طبق توصيه پزشك انجام شوند.

    8- پرهيز از مصرف دخانيات و الكل زيرا كه اين دو تأثير منفي بر روي توده استخواني دارند.

    9- دريافت مقادير كافي ويتامين c به علت اينكه ويتامين c براي ساخت توده استخواني مورد نياز است.

    10- محدود كردن و كاهش مصرف نوشابه هاي گازدار مانند انواع كولاها گوشتهاي آماده و طبخ شده كنسروي كه فسفر فراوان دارند زيرا اين مواد باعث افزايش دفع ادراري كلسيم مي شوند.

  2. سلام جناب دکتر سردار دامت برکاته -با تاخیر –

    از اینکه ما را مورد لطف قرار دادین متشکریم !!

  3. با سلام خدمت شما می خواستم عرض کنم فکر کنم مشکل من عرق شدید در ناحیه زیر بغل حتی در زمستان است البته فکر کنم از نوع فرم آیدیوپاتیک است چون طی مراجعه ای که به دکتر پوست داشتم . ازمایش دادم ومشکلی نداشتم .دکتری که من پیشش رفتم همون درمانی که شما گفتید رو پیشنهاد کرد یعنی تزریق سم بوتولینوم ولی به دلیل ضایعات قبول نکردم بعد برای من یک داروی ترکیبی نوشتن تامدتی اون دارو را استفاده کردم ولی کار ساز نبود خواهشمندم در صورتی که داروی با عوارض کمتربه صورت کرم است معرفی بفرمائید

  4. سلام و سپاس فراوان از مطلب بسیار مفید شما ،و سپاس از حضور گرم شما ،
    همیشه باش

  5. سئوال از دکتر

    سوال : سلام این سئوالی که میپرسم خیلی برام مهمه آقای دکتر: من 25ساله هستم و چند سال استمنا داشتم. الان احساس درد در آلت و کمر دارم همچنین بعد از استمنا کمر درد دارم,قدرت جنسیم کاهش یافته. یکم هم کنترل ادرار سخت شده برام راستش قبلأ ازتون سئوال پرسیده بودم ولی بدون جواب موند. ممنون از لطفتون
    دکتر : احتمالا» شما دچار پروستاتیت هستید ونیاز به درمان دارید

    • Dr. Serdar دکتر سردار

      به اطلاع کاربران گرامی میرساند : نظرات از جانب من در کامنتها تنها با عنوان Dr. Serdar دکتر سردار مورد تائید هستند .

  6. ُستوال پزشکی

    با سلام پسرم 7ساله است و تک کلیه‌ای.بعلت بیش فعالی دکتر برایش متیل فنیدات تجویز کرده.آیا این دارو برایش عوارض خطرناکی میتواند داشته باشد؟یا مصرف آن بلا مانع است البته دکتر تجویز کننده از مورد پسرم اطلاعی ندارد.
    دکتر : به دکتر تان بگوید دوز دارو راکم کند مشگلی ندارد

  7. سلام اقا دکتر با عرض خسته نباشید خدمت شما اقا دکتر میخواستم بدونم اندازه دو بیضه با هم فرق دارند یا نه / حالا یکی از بیضه ها از بیضه دیگه پایینتر باشه بیش از اندازه چه مشکلی میتونه باشه اقا دکتر این بیماری خیلی وقته منو مشغول کرد لطفن جواب بدین
    دکتر : عزیزم این اصلا»بیماری نیست وکاملا»طبیعی ا

  8. سئولات پزشکیُ

    باسلام.من دوچرخه ثابت در خانه دارم.برای آب کردن چربی پهلوها باید روزی چنددقیقه دوچرخه ثابت استفاده کنم؟متشکر
    دکتر : با سلام حداقل زمان لازم برای ورزش تا چربی سوخته شود بالای 20 دقیقه می باشد 30 بهتر است

  9. سئولات پزشکی

    سوال : با سلام خدمت شما آیا خوردن ژله خاصیتی داره ؟ شنیدم برای درد مفاصل خوبه درسته یا نه ؟ با تشکر
    دکتر : سلام-ژله عمدتا از پروتئینی به نام «ژلاتین» تشكیل شده است که اسیدهای آمینه كاملی ندارد( تمام نیاز پروتئین بدن را تامین نمی ‌كند) ولی با این وجود مفید است و چون این ژلاتین از مشتقات كلاژن است در سلامت مفاصل و استخوان میتواند مفید باشد.

  10. دکتر به نظرت ژله خلیی خوبه_______مامانم همیشه درست میکنه البته مامانم و بابام پوکی استخوانه که آمپول پوکی ولی اسمشو نمیدونم میزنه درسته؟؟؟

  11. Hey there, really liking this blog!

  1. بازتاب: علت چاقی چیست ؟ روش لاغری کدام است ؟ « Dr. Serdar دکتر سردار

  2. بازتاب: لوپوس اريتماتوز ديسكوييد ، تظاهرات پوستي ، معالجه « Dr. Serdar دکتر سردار

  3. بازتاب: نقرس : علل ، عوامل ریسک ، علائم ، تشخیص « Dr. Serdar دکتر سردار

  4. بازتاب: آیا میشود به زور دمپایی قد کشید ؟! « Dr. Serdar دکتر سردار

  5. بازتاب: افزایش قد – آیا میشود به زور دمپایی قد کشید ؟! « Dr. Serdar دکتر سردار

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: