نقرس : علل ، عوامل ریسک ، علائم ، تشخیص

سلام دکتر ع.ح. سردار خسته نباشيد. ممنون از اين پستتون. ميشه اگه زحمتي نيست در مورد بيماري نقرس هم مطلب بذارين . دكترجان پاي مادرم درد ميكنه و نميتونه راه بره (انگشتانش هست) برا همين ميخواستم بدونم ميتونه نقرس باشه . خيلي ممنون . شاد و خرم باشين.
دکتر ع.ح. سردار : سلام دوست نازنینم . امیدوارم حال مادر عزیزتان هر چه زودتر بهبود یابد . قبل از اینکه کاملا وارد این بحث شویم موردی را خاطر نشان میکنم : یک شخص زمانی احتمال دارد که دچار نقرس شده باشد که سابقه درد مفاصل به ویژه در قاعده انگشتان پا داشته باشد . درد در مچ پا و زانو مفاصل بعدی هستند که دچار عارضه نقرسی میشوند . معمولا هر بار نقرس به یک مفصل حمله میکند ، در حالی که در سایر آرتریتها مانند لوپوس سیستمیک و روماتوئید آرتریت ، معمولا حمله به مفاصل متعدد به طور همزمان صورت میگیرد .

نقرس - قسمت اول

نقرس التهاب مفاصل میباشد . افراد مبتلا به نقرس دچار درد شدید و تورم در مفاصل میشوند . اگر عارضه درمان نشود ، حملات نقرسی می تواند به طور فزاینده ای دردناک شود و دفعات آن افزایش یابد. با درمان مناسب ، می توان از پیشرفت بیماری پیشگیری و درد را کنترل کرد .

مفاصل و آرتروز
بدن انسان 206 استخوان دارد که به بدن شکل و قدرت میبخشد . دو استخوان در مفصل به هم ملحق میشوند . در مفاصل ، استخوان ها توسط بافت غضروفی پوشش میابند . مفصل داری مایعی بنام سینویال (synovial fluid) است . این مایع مفصل را لیز میکند .  درست مثل روغن کاری که در موتور ماشینها صورت میگیرد . مایع سینویال اجازه می دهد تا مفاصل حرکت نرم با اصطکاک بسیار کم داشته باشند .

وقتی بافت های مفصلی آسیب ببینند و یا تحت تاثیر یک بیماری قرار گیرند  ، مفاصل ممکن است متورم ، سرخ ، گرم و باعث درد شوند . به این عارضه التهاب مفاصل یا آرتریت میگویند . بیش از 100 نوع مختلف آرتریت وجود دارد. نقرس یک نوع آن است : از هر 20 بیمار آرتریتی یک نفر دچار نقرس میشود . نقرس از کریستالهای اسید اوریک رسوبی در مفاصل حاصل میشود .

علل
پورین (Purine) یک ترکیب شیمیایی است که در تمام سلول های بدن وجود دارد . وقتی سلولها تقسیم و تکثیر میابند ، در بدن به طور مداوم پورین تجزیه میشود . پورین اضافی با ادرار بشکل اسید اوریک از بدن خارج میشود . گاهی اوقات ، ممکن است سطح اسید اوریک در خون به شکل غیر طبیعی بالا رود . این وضعیت هایپراوریسمی (hyperuricemia) نام دارد .

هنگامی که مقدار زیادی اسید اوریک در بدن وجود داشته باشد ، آنها تشکیل کریستال می دهند. این حالت شبیه مخلوط کردن نمک با آب در یک فنجان است: نمک حل میشود و غیر قابل روئیت میگردد . اما اگر نمک بیشتری افزوده شود ، بلورهای نمکی در ته فنجان رسوب میکنند .

در زیر میکروسکوپ ، بلورهای اسید اوریک بشکل تیز و نوک دار دیده میشوند و شبیه سوزن کوچک میباشند . در برخی افراد ، بلورهای اسید اوریک در مفاصل رسوب میکنند . کریستالهای اسید اوریک ممکن است در زیر پوست نیز رسوب تشکیل دهند و بشکل توده ای هستند که گاهی اوقات می توان آنها را لمس کرد . به این حالت توفوس (tophus) میگویند . ( کلیک به تصاویر : 1 – 2 – 3 )

سیستم ایمنی بدن که وظیفه دفاع بدن در برابر بیماریها را دارد ، متوجه کریستالها میشود و به آنها حمله میکند . این همان چیزی است که باعث درد مفاصل ، تورم در فرد نقرسی میگردد . اسید اوریک اضافی ممکن است در کلیه ها نیز رسوب کرده و باعث ایجاد سنگ کلیه شود .

عوامل خطر
برخی از افراد در معرض خطر بیشتری جهت نیل به سطح بالای اسید اوریک هستند . به ارث بردن بیماری از والدین می تواند یکی از علل نقرس باشد . شش تا ۱۸ درصد بیماران نقرسی ، سابقه خانوادگی دارند.  خوردن بیش از حد غذاهایی که غنی از پورین هستند ، می تواند موجب تولید اسید اوریک بیشتر در بدن شود. غذاهایی که دارای مقدار زیادی پورین هستند عبارتند از  گوشت ، کبد ، کلیه ، مغز حیوانات ، لوبیا خشک ، نخود فرنگی …

زیاده روی در نوشیدن مشروبات الکلی موجب تداخل در توانایی بدن برای زدودن اسید اوریک اضافی میشود و موجب میگردد که سطح اسید اوریک در خون بالا رود . قرار گرفتن دائم در معرض سرب نیز موجب افزایش سطح اسید اوریک در خون می شود . برخی از داروها و اضافه وزن ، خطر ابتلا به نقرس را افزایش میدهد .

قرص های ادرار آور ، دیورتیک نامیده می شود ، آنها در توانایی کلیه ها برای دفع اسید اوریک تداخل ایجاد میکنند . به همین علت سطح اسید اوریک در خون بالا میرود . دیورتیک ها در درمان فشار خون بالا و بیماری قلبی استعمال میشوند . داروهای دیگری مانند لوودوپا (levodopa) ، که به بیماران مبتلا به بیماری پارکینسون تجویز می شود ، و سالیسیلیک ها مانند آسپرین ، نیز می توانند سطح اسید اوریک در خون را افزایش دهند . بیمارانی که سایدوسپورین (cydosporine) مصرف میکنند ، در معرض خطر ابتلا به نقرس هستند . سایدوسپورین دارویی است که معمولا به بیمارانی تجویز میشود  که پیوند عضو نموده اند که از رد عضو جدید جلوگیری کند .

علائم و مراحل
نقرس بر 840 نفر از هر 100،000 شخص تاثیر میگذارد .احتمال بیماری در مردان اندکی بیشتر از زنان است . اولین نشانه نقرس معمولا در اوایل چهل سالگی شروع میشود . سطح بالای اوریک معمولا موجب بروز علائم نمیشود .

نشانه ها وقتی شروع میشود که کریستالهای اوریک در بافتهای بدن ، زیر پوست ، مفاصل  و کلیه ها رسوب کنند . در بسیاری از بیماران نقرسی ، اولین علامت با درد ، قرمزی ، تورم و حساس شدن انگشت شست پا شروع میشود . این وضعیت پاداگرا (podagra) نامیده میشود . از هر چهار بیمار سه نفر دچار این عارضه میشوند . مفاصلی که غالبا درگیرند عبارت از غوزک پا ، پاشنه پا ، زانو ، مچ ، انگشتان و آرنج  هستند .

حملات التهابی در مفاصل معمولا در چند روز خود بخود بهبود میابند . هر چقدر عارضه طولانی مدت گردد ، حملات نقرسی ممکن است شدیدتر شده  و دفعات آن افزایش یابد لذا بیمار نیاز به درمان دارد . نقرس اگر درمان نشود ، می تواند شخص را ناتوان و لنگ کند . با این حال به دلیل وجود روشهای درمانی ، بیشتر بیماران به این مرحله نمیرسند .

آخرین مرحله نقرس توفاشس (tophaceous) است . در این مرحله مفاصل می توانند برای همیشه آسیب ببیند و آسیب کلیوی ممکن است برگشت ناپذیر باشد .

تشخیص
پس از گرفتن شرح حال پزشکی و انجام معاینه کامل فیزیکی ، دکتر ممکن است آزمایش خون جهت سطح اسید اوریک در خون را برای بررسی تجویز کند . ممکن است از مایع مفصل تحت بی حسی موضعی نمونه گرفته شود تا آسیب شناس در زیر میکروسکوپ آنرا بررسی نماید .

اگر پاتولوژیست از مایع مفصلی هیچ گونه کریستالی را کشف نکند ، ممکن است یکی از توفیها (tophi) را که بشکل توده زیر پوستی است با جراحی برداشته شود تا توسط آسیب شناس جهت کشف کریستالهای اوریکی مورد بررسی قرار گیرد . گاهی اوقات عکس برداری (رادیولوژی) ، وجود کریستالهای اوریک در مفاصل و هر گونه آسیب استخوانی ناشی از التهاب را میتواند نشان دهد .

لازم به ذکر است که اکثر مردم با هایپراوریسمی فاقد علائم آرتریتی ، مانند تورم ، قرمزی ، درد ، و حساس شدن مفصل هستند . از سویی طی حمله حاد ، سطح اوریک در خون همواره بالا نیست . به همین دلیل است که جهت تست ، مایع مفصل مبتلا  و یا قطعه کوچکی از توفوس لازم است.

ادامه دارد

 

About these ads